Вы здесь
Тускай шериг операциязының киржикчилеринге мемориал комплекизин Кызылда ажыткан
11.11.2025, 05:27 1639 просмотров
Эрткен дыштаныр хонуктарда, Кызылда тускай шериг операциязының киржикчилериниң маадырлыг чоруунга тураскаал комплекизин байырлыг езу-биле ажыткан. Улуг-Хемниң эриинде тургускан скульптурлуг ансамбльда ийи күчүлүг дайынчыны база бичежек мага-боттуг эмчи сестразының овур-хевирин хүлерден шуткуп куткан. Мөчээн маадырларның аттарын бижээн стелаларны тураскаалдан каш метр черде тургускан. Улуг Тиилелгениң 80 чыл оюнга болгаш чуртта чарлаттынган Ада-чурт камгалакчызының чылынга мөгейиг тураскаалды кылган.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг, Россия Федерациязының Президентизиниң Сибирь федералдыг округта бүрүн эргелиг төлээзиниң оралакчызы Александр Орехов, Россияның шериг-төөгү ниитилелиниң даргазының оралакчызы Николай Овсиенко, тускай шериг операциязынга маадырлыы-биле амы-тынындан чарылган дайынчыларның иелер комитединиң удуртукчузу Алимаа Лопсан болгаш маадырларның өг-бүлелери болгаш чоок улузу сактыышкын комплекизиниң байырлыг ажыдыышкынынга киришкеннер.
Тываның Баштыңы тураскаалды ажыдып тура, мемориалдыг комплекс дээрге, алыс шын дээш ок-боону холга туткаш, чурттуң айыыл чок чоруун база ажы-төлдүң келир үезин камгалаан кижилерге ниити мөгейигниң болгаш өөрүп четтиргениниң демдээ-дир деп демдеглээн.
«Мында оюп бижээн ат бүрүзү – бистиң-биле өскен болгаш кады чораан чаңгыс чер чурттугларывыстың салым-чолун илередип турар. Бо дээрге ээп кээрин аазаан адалар-дыр, амыдыралын чаа эгелеп чоруур аныяк эрлер-дир. Олар шаңналдар дээш эвес, а аал-оранын, өг-бүлезин болгаш ажы-төлүнүң келир үезин камгалаар дээш айыыл-халапче удур басканнар. Бистиң кырывыска ак-көк дээр, хоорайларывыс болгаш суурларывыска амыр-тайбың болзун дээш амы-тынын бергеннер» - деп, республика баштыңы чугаалаан.
Тураскаал келир үениң салгалдарынга – оларның адалары, кырган-ачалары кандыг маадырлар чораанының дугайында, ол аттарны көргеш, бодунуң черинге ёзулуг ынакшылдың утказын билип алыр кылдыр ажы-төлге болгаш уйнуктарга чагыг-сүме-дир деп Владислав Ховалыг демдеглээн.
Республиканың Баштыңы маадырларның өг-бүлелеринге өөрүп четтириишкинниң сөстерин илереткен: «Оолдарыңар, өөңер ээлери, адаларыңар дээш мөгейигни хүлээп ап көрүңер. Бо аарышкы чүге-даа деңнеттинмес. Ынчалза-даа чааскаан эвес силер дээрзин билип алыңар. Бүгү республика, улуг делгем болгаш хөй националдыг чурт силер-биле кады качыгдап чоруур. Силерниң оолдарыңар, өөңер ээлери, адаларыңар – бүгү Россияның чоргааралы-дыр. Бистиң деткимчевисти болгаш сагыш човаашкынывысты эскерип көөр кылдыр, бүгү-ле чүүлдерни кылыр бис. Маадырларывыстың дугайында сактыышкыннар кезээ мөңгеде артар» - деп, ол чугаалаан.
Тускай шериг операцияларынга маадырлыы-биле амы-тынындан чарылган дайынчыларның иелер комитединиң удуртукчузу Алимаа Лопсан Төрээн чурту дээш ам-даа тулчуп чоруур бүгү-ле дайынчылар бажыңнарынче онча-менди чанып кээрин күзээн.
«Бо тураскаал комплекизи чоргааралдың болгаш чырык сактыышкыннарның чери болзун. Эрес-дидим оолдарны өстүрүп, оларны төрээн чуртун камгалаарынга бараалгаткан иелерге четтиргеним илередип тур мен. Бистиң оолдарывыс чанып келбес деп билир бис — олар шериг хүлээлгезин маадырлыг күүсеткеннер, ынчалза-даа төрээн чурту дээш ам-даа дайылдажып чоруур шупту оолдарывыс бүдүн-бүрүн, кадык чанып кээрин идегеп тур бис» - деп, ол чугаалаан.
Тускай шериг операциязында амы-тынындан чарылган дайынчыларга сактыышкынынның минутазын чарлаан. Шериг оркестрниң күүселдезинде Расул Гамзатовтуң «Дуруяалар» деп ырызының аялгазының үделгези-биле тураскаалга боодал чечектерни салган.
ТШО-га мөчээн маадырларның иелер комитеди база Ада-чурттуң дайынчыларының өг-бүлелер комитеди тускай шериг операциязының киржикчилеринге тураскаалды тудар эгелээшкинни киирген, Кызылдың болгаш бүгү республиканың чурттакчы чону ону деткээн. «Амыдыралга инфраструктура» деп национал төлевилелдиң бир кезээ «Таарымчалыг хоорай хүрээлелин тургузары» федералдыг төлевилел-биле боттандырар төлевилелдер бадылаашкынынга тиилээн.
Тыва Республиканың улусчу чурукчузу Байза Ондар тураскаалдың овур-хевирин тургускан.
Күжүгет Шойгу аттыг культура фондузу, «Деткимче» регионалдыг фонд база «Россети Сибирь Тываэнерго» акционерлиг ниитилел акша-хөреңги-биле төлевилелди деткээн.
